Journal of Studies in Applied Language

fa معناشناسی تاریخی- توصیفی واژه‌ی «أمر» در قرآن کریم Historical-Descriptive Semantics of the Term "al-Amr" in the Holy Quran [In Persian] زبان شناسی اجتماعی Sociolinguistics پژوهشي Research <div dir="rtl" style="text-align: justify;">دستیابی به معانی دقیق و شناخت واژگان هر متنی در گرو پژوهش در علومِ خاصی چون معناشناسی است. معنیشناسی تاریخی (در زمانی) مطالعه‌ی تغییرات معنی در طول زمان است؛ و به زبان انسان به عنوان یک پدیده‌ی پویا و پیوسته در تغییر مینگرد. این مقاله درصدد بررسی معناشناسی واژهی «أمر» در قرآن می‌باشد که به روش تاریخی- توصیفی انجام شده و بر اساس محور جانشینی و همنشینی موجود میان معانی واژگانی بیان می‌گردد. نتایج بیانگر آن است که معنای اصلی و مرکزی واژهی «امر»، کار و دستور دادن بوده و دیگر معانی شاملِ موضوع، مشاوره و مشورت معانیِ ثانوی این واژه در عصر جاهلی به حساب میآیند. این واژه به عنوان یکی از پرکاربردترین واژگان قرآنی به همراه مشتقاتش 249 بار در قرآن آمده است. این واژه به شکل مفرد، 78 بار تکرار شده است که از این تعداد بیشتر به صورت اسمی ظاهر شده و بیشترین همنشینی را با واژه‌های «الله و رب» دارد. «أمر» از واژگان چند وجهی در قرآن است که 19 وجه معنایی برای آن ذکر شده  که در 12 وجه آن، اتفاق رای، وجود دارد که از آن جمله می توان به معانی «دستور و فرمان، پیروزی، عذاب، گناه، قتل، فتح مکه، رستاخیز، وحی، منکر، قول، عیسی بن مریم، قضاء، شأن و حال، غرق شدن، کثرت، مرگ، مشورت، برحذر داشتن و خصب» اشاره کرد. امر در قرآن را میتوان به سه دسته تقسیم کرد: اموری مربوط به خداوند یا انسان یا شیطان؛ که از این تعداد بیشترین نسبت واژهی «أمر» مربوط به خداوند است. اموری که در مورد «اولوا الامر و امر به معروف» است مربوط به انسان و امور مربوط به شیطان با فحشاء و منکر همنشینی داشته است. امر هرگاه به خدا نسبت داده شود به وجود دفعی اشیاء اشاره دارد هرگاه به مخلوق، نسبت داده شود بر وجود تدریجی دلالت داشته و مقید به زمان و مکان است. امر هرگاه با افعال «قُضِیَ، أتی و جاء» همراه باشد به معنای عذاب و عقوبت است و آنگاه که با «وبال» و فعل «ذاق» همراه شود به معنای گناه و کفر آمده است. همراهی امر با تدبیر معنای اراده و مشیت الهی را میرساند و همراهیاش با افعال تنزیل به معنای وحی است. مترادفات امر در قرآن «عَهِدَ و وَصِیَ» بوده که از جهت لازم الاجرا بودن آن امور به جای امر قرار گرفته‌اند. </div> <div style="text-align: justify;">Studying the precise meanings and grasping the vocabulary of a text is an essential aspect of research in specialized fields like Semantics. Semantics, traditionally, examines how meanings have evolved, perceiving human language as a dynamic and continuous entity. This study delves into the semantics of the term "al-Amr" in the Quran through a historical-descriptive method, exploring the interconnected meanings and contexts of the term using the axes of substitution and co-occurrence. The findings suggest that the primary significance of "al-Amr" primarily revolves around work and command, with other meanings like subject, consultation, and advice identified as secondary meanings during the Jahiliyyah era. This term, along with its variations, is found 249 times in the Quran, with 78 occurrences in singular form, primarily appearing nominally and frequently co-occurring with the words "Allah and al-Rabb." In the Quran, "al-Amr" is a word with multiple meanings, encompassing 19 semantic facets, with twelve of these aspects achieving consensus. Some of its interpretations include "command, victory, punishment, sin, killing, conquest of Mecca, resurrection, revelation, denial, promise, Jesus son of Mary, decree, circumstance, drowning, abundance, death, consultation, caution, and fertility." The term "al-Amr" in the Quran can be categorized into three groups: matters concerning God, humans, or Satan, with the majority of occurrences of the word "al-Amr" being linked to God. Issues related to "those in authority and enjoining good" pertain to humans, while matters associated with Satan are connected to indecency and denial. When a matter is attributed to God, it signifies the negation of material objects, whereas when attributed to a creation, it denotes gradual existence within temporal and spatial constraints. When paired with the verbs "Qudia, Ata, and Jaa," it indicates punishment and retribution, and when paired with "Wabal" and the verb "Dhaq," it signifies sin and disbelief. Linking a command with providence conveys the concept of divine will and decree, and its correlation with the act of sending down implies revelation. Synonyms for al-Amr in the Quran include "Ahida and Wasiya," where, due to the necessity of implementation, these matters are used interchangeably with commands.</div> قرآن کریم, معناشناسی تاریخی, معناشناسی توصیفی, با هم‌آیی واژگان, معناشناسی امر Holy Quran, Historical Semantics, Descriptive Semantics, Vocabulary Co-occurrence, Semantics of al-Amr 107 135 http://jsal.ierf.ir/browse.php?a_code=A-10-148-1&slc_lang=fa&sid=1 Masoumeh Barati معصومه براتی masumebarati@yahoo.com 1003194753284600612 0009-0005-3726-9788 No Master of Arabic Language and Literature, Faculty of Humanities Literature, Lorestan University, Lorestan, Iran کارشناس ارشد زبان و ادبیات عربی ، دانشکده ادبیات علوم انسانی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران Kobra khosravi کبری خسروی khosravi.k@lu.ac.ir 1003194753284600613 1003194753284600613 Yes Assistant Professor, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Humanities Literature, Lorestan University, Lorestan, Iran استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات علوم انسانی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران Seyyed Mahmoud Mirzaei Al-Husseini سیدمحمود میرزایی الحسینی mirzaei.m@lu.ac.ir 1003194753284600614 1003194753284600614 No Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Humanities Literature, Lorestan University, Lorestan, Iran دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات علوم انسانی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران