Journal of Studies in Applied Language

fa بررسی معادل یابی ترجمه مفعول له بر اساس نظریه آنتوان برمن؛ مطالعه موردی ترجمه 100 خطبه اول نهج البلاغه از ترجمه ناصر مکارم An Examination of Equivalence in Translating "Maf'ul Lahu" Based on Antoine Berman’s Theory; A Case Study on Naser Makarem Shirazi’s Translation of the First 100 Sermons from Nahj al-Balagha [In Persian] تحلیل گفتمان Discourse Analysis پژوهشي Research <div dir="rtl" style="text-align: justify;">نظریات مختلفی در باب ترجمه وجود دارد که هر یک به منظور رفع آسیب های ترجمه، ساختاری را ارائه می‌دهند. یکی از آن نظریات نظریه متن محور انتوان برمن است. او از نظریه پردازان مبدا گرایی است که نظریه «گرایش های ریخت شکنانه» را پی ریزی کرده است. وی درجایگاه مترجم و نظریه پرداز توجه ویژه‌ای به متن مبدا دارد و معتقد است مترجم باید ازجهت شکل و محتوا، مقید و وفاداربه متن مبدأ باشد. او از جمله نظریه پردازان مبدا گرایی است که با گرایش متداول بومی‌سازی و تقبیح بیگانه سازی در فرایند ترجمه به شدت مخالفت کرده است. یکی از چالشهای ترجمه عربی به فارسی، ترجمه مفعول له و انواع آن می‌باشد. چراکه مترجم باید دقیقترین معادل یابی را با در نظر گرفتن غرض گوینده، داشته باشد. مفعول له، معنای علیت را درخود نهفته دارد که معمولا مترجمان فارسی زبان نسبت به ترجمه دقیق آن دچار مشکل می‌شوند چرا که از سویی تصریح به معنای علیت در زبان مقصد ممکن است متن را از روانی و شیوایی خارج کند و از سوی دیگر عدم تصریح به آن نیز، به معنای عدم ترجمه صحیح مفعول له، تلقی می‌گردد. پژوهش حاضر درصدد است به روش توصیفی_تحلیلی ترجمه مفعول له در 100 خطبه اول نهج البلاغه را بر اساس ترجمه مکارم شیرازی را با تاکید بر نظریه آنتوان برمن، مورد نقد و تحلیل قرار دهد. در این جستار از میان دوازده مولفه ی نظریه ی گرایش های ریخت شکنانه، سه مولفه ی عقلایی سازی، اطناب سازی و شفاف سازی که از مهمترین مولفه ها هستند انتخاب شده و بر ترجمه ی خطبه های دارای مفعول له، تطبیق داده شده است؛ تا بدین وسیله میزان وفاداری مترجم نسبت به متن اصلی تعیین گردد. ترجمه مکارم شیرازی را می‌توان درمجموع ترجمه‌ای مبدا گرا دانست اما دربین خطبه هایی که ترجمه آن بررسی شد، ایشان در بسیاری موارد مفعول له را به صورت دقیق ترجمه نکرده است، ضمن این که با بررسی بافت متن نیز مشخص می‌گردد ایشان با توجه به نظریه برمن که نظریه‌ای مبدا گراست، در موارد متعددی معادل یابی مناسبی نداشته است و در زمینه شفاف سازی و اطناب کلام نیز، بر اساس نظریه «برمن» سبب تحریف متن گشته است و در مواردی نیزبا تغییر ساختار متن مبدا دست به عقلایی سازی زده است که البته برخی از این موارد برای روانتر شدن ترجمه ضروری است اما بر اساس نظریه «برمن» از عوامل تحریف متن، به شمار می‌آید. </div> <div style="text-align: justify;">Numerous theories addressing translation challenges have been proposed, each providing a distinct framework for mitigating translation issues. One notable theory is that of Antoine Berman, who focuses on a text-centered approach and introduces the notion of "disruptive tendencies." He underscores the significance of adhering closely to the source text and advocates for translators to maintain fidelity to both its form and content. Berman is particularly critical of prevalent practices such as domestication and denigration of foreignization within translation processes. A specific challenge faced when translating from Arabic to Persian involves rendering "maf'ul lahu" and its various forms; translators must ensure precise equivalence while considering the speaker's intent. The term "maf'ul lahu" inherently implies causality—a concept that Persian translators frequently find difficult to convey accurately. Explicitly indicating causality may disrupt the fluidity and elegance of the target text, while omitting it can result in an inaccurate representation. This study seeks to conduct a descriptive and analytical critique regarding how "maf'ul lahu" is translated in Naser Makarem Shirazi’s rendition of the first 100 sermons from Nahj al-Balagha, with a focus on Berman’s theoretical framework. From among Berman’s twelve components related to disruptive tendencies, three significant elements—rationalization, expansion, and clarification—are selected for detailed analysis concerning sermons featuring "maf'ul lahu," thus assessing how faithfully the translator adheres to the original text. Although Makarem Shirazi’s overall approach can be characterized as source-oriented, he often fails to translate "maf'ul lahu" accurately in numerous instances. Furthermore, contextual analysis indicates that he does not consistently achieve appropriate equivalences aligned with Berman’s source-oriented perspective. His application of clarification and expansion techniques has led to distortions in several cases; additionally, he has modified structural elements as a form of rationalization. While some alterations may be necessary for achieving greater fluency in translations, they are nonetheless viewed as distorting factors according to Berman’s theoretical framework.  </div> نهج البلاغه, ترجمه مکارم شیرازی, آنتوان برمن, ترجمه مفعول له Nahj al-Balagha, Naser Makarem Shirazi's Translation, Antoine Berman, Translation of Maf'ul Lahu 101 123 http://jsal.ierf.ir/browse.php?a_code=A-10-186-2&slc_lang=fa&sid=1 Seyyed Mohammad Razi Mostafavi Nia سید محمد رضی مصطفوی نیا dr.mostafavi@pooyesh.ac.ir 1003194753284600866 1003194753284600866 Yes Associate Professor and Faculty of Arabic Department, Faculty of Literature and Humanities, University of Qom, Qom, Iran دانشیار و هیات علمی گروه عربی دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم، ایران Liqaa Jenabi لقاء جنابی Liqaa.jenabi1978@icloud.com 1003194753284600867 1003194753284600867 No Level 3 of Qom Seminary (Jameat Al-Zahra) in Tafsir, Qom, Iran سطح سه رشته تفسیر، جامعه الزهراء، قم، ایران Najme Khorasani نجمه خراسانی 1003194753284600868 1003194753284600868 No Master's degree in Tafsir Asari (Narrative Interpretation), Faculty of Theology, University of Qom, Qom, Iran کارشناسی ارشد تفسیر اثری، دانشکده الهیات، دانشگاه قم، قم، ایران