Journal of Studies in Applied Language

fa بازنمایی زبانی کهن‌الگوی ایکاروس در شعر جبرا ابراهیم جبرا: خوانشی بر پایهٔ نظریهٔ یونگ Linguistic Representation of the Icarus Archetype in the Poetry of Jabra Ibrahim Jabra: A Reading Based on Jungian Theory پژوهش‌های زبانی Linguistic research پژوهشي Research <div dir="rtl" style="text-align: justify;">اسطوره در معنای نظری، بیان نمادین تجربه‌های انسانی در قالب روایتی فراتاریخی است. این پژوهش با رویکرد کیفی و تحلیل ساختاری ـ معنایی و با تکیه بر نظریهٔ کهن‌الگویی یونگ، می‌کوشد نشان دهد که چگونه سازوکارهای زبانی و شبکه‌های واژگانی در شعر جبرا ابراهیم جبرا، فرایند فردیت‌یابی ایکاروس را سامان می‌دهند. بدین منظور، شخصیت ایکاروس در پنج محور کنشی، مکانی، جسمانی، وجودی و اجتماعی بررسی شده و در هر محور بر شیوهٔ بازنمایی این ابعاد در سطح زبان شعر تمرکز شده است. صعود از «سرداب» به سوی «خورشید» در سطح روایی، «فراخوان به سفر» است و در سطح زبانی، با تکرار عبارت «از سرداب‌ها بالا آمدی» و برجسته شدن فعل حرکتی، ارادی بودن کنش را تأکید می‌کند. ترکیب «جهش شورشیانه» با هم‌نشینی واژگان «جهش» و «شورشیانه»، حرکت قهرمان را از کنشی جسمانی به کنشی اعتراضی بدل می‌سازد و نشان می‌دهد که شاعر چگونه بار ایدئولوژیک حرکت را در لایهٔ واژگانی مستقر می‌کند. تقابل «فضای سرگشتگی» و «دریا» در سازمان مکانی ـ معنایی شعر، نوعی قطب‌بندی گفتمانی می‌سازد که گذار از ناخودآگاه سرکوب‌گر به گشودگی خویشتن را بازنمایی می‌کند. نفی زنجیر، تفنگ، زندان و دار در توصیف دریا، از طریق تراکم واژگان خشونت، شبکه‌ای سلبی ایجاد می‌کند که مفهوم رهایی را در سطح زبانی پدیدار می‌سازد. بازنمایی بدن رنج‌دیده با «اندام‌های نرم» و «زخم‌ها»، هم با کهن‌الگوی «زخم قهرمان» هم‌خوان است و هم با تنش میان آسیب‌پذیری و مقاومت در سطح تصویر و واژگان. در بخش وجودی، گزارهٔ «برای جاودانگی نکوشیدم»، با ساختار نفی و لحن خبری، نوعی قطعیت ایجاد می‌کند که پذیرش «مرگ نمادین» را در فرایند فردیت‌یابی برجسته می‌سازد. دستاورد پژوهش آن است که مرگ ایکاروس، برخلاف روایت کلاسیک، پایان سفر قهرمان نیست؛ بلکه آغازی برای تکثیر فریادی جمعی در «روستاهای درهم‌فشرده» و «خیابان‌های بدریخت» است. بدین‌سان، زبان شعر جبرا، با بهره‌گیری از تقابل‌های مکانی، میدان‌های واژگانی و الگوهای تکرار، ایکاروس را از چهره‌ای اساطیری به سوژه‌ای خودآگاه، مسئول و تاریخی تبدیل می‌کند.</div> Myth, in its theoretical sense, constitutes a symbolic expression of human experiences within the framework of a transhistorical narrative. Employing a qualitative approach and a structural-semantic analysis grounded in Jung’s archetypal theory, this study seeks to demonstrate how linguistic mechanisms and lexical networks in the poetry of Jabra Ibrahim Jabra organize the process of Icarus’s individuation. To this end, the figure of Icarus is examined through five dimensions: actantial, spatial, corporeal, existential, and social. In each dimension, the focus is placed on the ways these aspects are represented at the level of poetic language. The ascent from the “cellar” toward the “sun” functions narratively as a “call to adventure,” while linguistically, the repetition of the phrase “you rose from the cellars” together with the prominence of the motion verb emphasizes the intentional nature of the act. The expression “rebellious leap,” through the collocation of the words “leap” and “rebellious,” transforms the hero’s movement from a merely physical act into an act of protest, revealing how the poet embeds the ideological dimension of movement within the lexical structure itself. The opposition between the “space of bewilderment” and the “sea” in the poem’s spatial-semantic organization creates a form of discursive polarization that represents the transition from a repressive unconscious toward the openness of the self. The negation of chains, guns, prisons, and gallows in the depiction of the sea, through the accumulation of violent vocabulary, establishes a negative semantic network that linguistically foregrounds the concept of liberation. The representation of the suffering body through expressions such as “soft limbs” and “wounds” corresponds both to the archetype of the “wounded hero” and to the tension between vulnerability and resistance at the levels of imagery and diction. In the existential dimension, the statement “I did not strive for immortality,” through its negative structure and declarative tone, generates a sense of certainty that highlights the acceptance of “symbolic death” within the process of individuation. The study concludes that the death of Icarus, contrary to the classical narrative, does not signify the end of the hero’s journey; rather, it marks the beginning of the proliferation of a collective cry within the “crowded villages” and the “distorted streets.” Thus, through the use of spatial oppositions, lexical fields, and repetitive patterns, the language of Jabra’s poetry transforms Icarus from a mythological figure into a self-aware, responsible, and historical subject. <div style="text-align: justify;"></div> کهن‌الگوی ایکاروس, جبرا ابراهیم جبرا, نظریهٔ یونگ, تحلیل زبانی Icarus Archetype, Jabra Ibrahim Jabra, Jungian Theory, Linguistic Analysis 0 0 http://jsal.ierf.ir/browse.php?a_code=A-10-83-1&slc_lang=fa&sid=1 Mahdi Farhani مهدی فرحانی m.farhani@velayat.ar.ir 10031947532846001305 0009-0006-1540-1247 Yes Assistant Professor and Faculty Member, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Velayat University of Iranshahr, Iran استادیار و عضو هیئت‌علمی گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ولایت ایرانشهر، ایران