XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Gholami A, Faizi Pirani Y, Farzandvahi J. (2024). Generativity Approach and Limitations in Word Formation Processes within Quranic Vocabulary and Terminology [In Persian]. JSAL. 7(1), 137-159. doi:10.61186/jsal.7.1.137
URL: http://jsal.ierf.ir/article-1-110-fa.html
غلامی عبدالله، فیضی پیرانی یدالله، فرزندوحی جمال.(1402). رویکرد زایایی Ùˆ محدودیت‌های آن در فرایندهای واژه‌سازی در واژگان Ùˆ اصطلاحات قرآنی زبان کاوی کاربردی 7 (1) :159-137 10.61186/jsal.7.1.137

URL: http://jsal.ierf.ir/article-1-110-fa.html


1- استادیار گروه علوم قرآن Ùˆ حدیث، دانشکده ادبیات Ùˆ علوم انسانی، دانشگاه رازی. کرمانشاه. ایران ، gholami@razi.ac.ir
2- دکترای زبان‌شناسی و دانشجوی کارشناسی ارشد علوم قران و حدیث، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی کرمانشاه، ایران
3- استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه. ایران
چکیده:   (4244 مشاهده)
اصطلاح «Ø²Ø§ÛŒØ§ÛŒÛŒ»Ø¨Ø±Ø§ÛŒ اولین بار توسط دنیس (1838) مورد استفاده قرار گرفت. او زایایی را معادل«Ø²Ù†Ø¯Ù‡ بودن» به‌کار برد. یسپرسن (1942)ØŒ دارمستتر ØŒ گریم  Ùˆ دیگران نیز زایایی را با همین مفهوم به کار برده‌اند. بر مبنای اصول Ùˆ مفاهیم زایایی، تولید Ùˆ تحول واژگان به صورت ساخت­Ù‡Ø§ÛŒ هدفمند Ø·ÛŒ مراحل خاصی صورت Ù…ÛŒ­‌گیرد. موضوع زایایی، مسئله همه یا هیچ نیست، بلکه فرایندی است با دو مشخصه اصلی: درØ‌Ù‡­ پذیری Ùˆ تحول در طول زمان Ú©Ù‡ در اØ‌رای فرایندهای آن گاهی محدودیت­Ù‡Ø§ÛŒ خاصی روی Ù…ÛŒ­‌دهد Ùˆ از تولید واژگان Ø‌دید Ø‌لوگیری Ù…ÛŒ­‌نماید. در این پژوهش، فرایندهای واژه­ سازی در ساخت واژگان Ùˆ اصطلاحات قرآنی بر مبنای اصول زبان­Ø´Ù†Ø§Ø³ÛŒ Ùˆ در چارچوب نظریات زایایی مورد مطالعه Ùˆ دقت نظر قرار گرفت. در رویکرد زایایی در رابطه با سطوح مختلف فرایندهای واژه ­Ø³Ø§Ø²ÛŒØŒ قواعد، محدودیت‌ها Ùˆ موانعی حاکم است. از دسته محدودیت­Ù‡Ø§ÛŒ حاکم بر زبان­Ù‡Ø§ در تولید یا بروزرسانی واژگان یک زبان، Ù…ÛŒ­ØªÙˆØ§Ù† به محدودیت­Ù‡Ø§ÛŒ «Ù…عنایی، آوایی، صرفی، نحوی، زیبایی‌شناختی، دلایل تاریخی Ùˆ عوامل برون­Ø²Ø¨Ø§Ù†ÛŒ» اشاره کرد. محدودیت های معنایی به سبب ÙˆØ‌ود بار معنایی منفی، مانع استعمال واژه Ù…ÛŒ ­Ú¯Ø±Ø¯Ø¯ وگاهی ÙˆØ‌ود یک وام ­ÙˆØ§Ú˜Ù‡ مانع از تولید واژه Ø‌دیدی با همان معنا یا کاربرد ­Ø´ÙˆØ¯ Ùˆ از دیگر موارد Ù…ÛŒ­ توان توسیع معنایی در مفاهیم واژگانی را عنوان کرد. محدودیت­Ù‡Ø§ÛŒ آوایی Ùˆ فرایندهای آن در حوزه تØ‌وید، اعلال Ùˆ بلاغت در زبان قرآن به وفور یافت Ù…ÛŒ­ شود. بر اساس روابط هم­Ù†Ø´ÛŒÙ†ÛŒ واØ‌ÛŒ Ùˆ مشخصه­ های همگونی، Ùˆ رعایت این فرایند آوایی، حس زیبایی‌شناختی Ùˆ شبکه مفهومی خاص در کلام متبادر Ù…ÛŒ­‌گردد. ساخت صرفی پایه حداقل به سه روش برای وندافزایی محدودیت ایØ‌اد Ù…ÛŒ­‌کند؛ ممکن است پایه به طبقه صرفی خاصی متعلق باشد گاه وندافزایی منوط به این است Ú©Ù‡ آیا پایه قبلاً مورد وندافزایی قرار گرفته است Ùˆ سوم اینکه ساخت صرفی پایه، استحقاق وندافزایی دارد. بنا بر محدودیت­Ù‡Ø§ÛŒ نحوی، وندهای اشتقاقی فقط به پایه­ های معینی متصل Ù…ÛŒ­Ø´ÙˆÙ†Ø¯. بعضی از تغییرات واژگانی دلایل تاریخی دارند؛ تغییر ساختارهای اØ‌تماعی Ùˆ فرهنگی Ú©Ù‡ سبب تغییر Ùˆ تحول در واژگان Ùˆ یا سبب ایØ‌اد محدودیت در آنها Ù…ÛŒ­Ú¯Ø±Ø¯Ù†Ø¯. یکی دیگر از مهمترین عواملی Ú©Ù‡ در همه زبان­Ù‡Ø§ مانع واژه­ سازی Ù…ÛŒ ­Ø´ÙˆØ¯ØŒ وام­Ú¯ÛŒØ±ÛŒ بسیار گسترده از زبان دیگر باشد. به سبب همین محدودیت­Ù‡Ø§ است Ú©Ù‡ گاهی با یک سری مفاهیم Ùˆ اصطلاحات خاصی در زبان قرآن روبرو شده Ú©Ù‡ با آنچه میان قوم عرب آن دیار رایØ‌ بود، Ú©Ù… Ùˆ بیش تفاوت­ دارد. همین امر سبب شده است تا واژه­ شناسان در Ù¾ÛŒ Ø‌ستØ‌ÙˆÛŒ ریشه Ùˆ یا تحولات حاکم بر آن واژگان برآیند.
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: زبان شناسی اجتماعی
دریافت: 1402/11/16 | پذیرش: 1402/12/25 | انتشار: 1402/12/25

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.