Journal of Studies in Applied Language

fa تحلیل فرایند نشانه‌شناختی تکوین معرفت در آیات 74-104 سوره انعام بر اساس نظریه چارلز سندرس پیرس A Semiotic Analysis of the Epistemic Formation Process in Verses 74–104 of Surah Al-An’am Based on Charles Sanders Peirce’s Theory [In Persian] تحلیل گفتمان Discourse Analysis پژوهشي Research <div dir="rtl" style="text-align: justify;">این پژوهش با هدف تحلیل فرایند تکوین معرفت در سوره انعام (آیات ۷۴–۱۰۴) بر اساس نظام سه‌گانه نشانه‌شناسی چارلز سندرس پیرس انجام شده است. مسئله اصلی تحقیق تبیین این پرسش است که چگونه قرآن از طریق شبکه‌ای از نشانه‌ها، انسان را از ادراک نادرست و نظام دلالتیِ شرک به سوی شناخت توحیدی هدایت می‌کند. در این چارچوب، آیات مورد نظر به عنوان یک نظام معنایی پویا بررسی شده‌اند که در آن عناصر طبیعی، رویدادهای کیهانی و تجربه‌های معرفتی حضرت ابراهیم(ع) نقش نشانه‌هایی را ایفا می‌کنند که به مدلول نهایی یعنی حقیقت توحید ارجاع می‌دهند. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی است و داده‌ها با تکیه بر الگوی سه‌گانه پیرس شامل بازنمون، موضوع و تفسیرگر تحلیل شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که آیات مورد بررسی فرایندی تدریجی از شکل‌گیری معرفت را ترسیم می‌کنند. در مرحله نخست، نشانه‌های انحرافی مانند بت‌ها یا ترس‌های القایی، به عنوان بازنمون‌هایی فاقد پیوند واقعی با موضوع معرفی می‌شوند و به «اختلال در نظام دلالت» می‌انجامند. در مرحله دوم، تجربه کیهانی ابراهیم(ع) در مواجهه با ستاره، ماه و خورشید نشان می‌دهد که پدیده‌های طبیعی هرچند می‌توانند نشانه باشند، اما به دلیل زوال‌پذیری نمی‌توانند مدلول نهایی تلقی شوند؛ از این‌رو، این تجربه‌ها به اصلاح تفسیرگر و عبور از دال‌های ناپایدار منجر می‌گردد. در مرحله سوم، قرآن با ارجاع به نشانه‌های طبیعت، نظم کیهانی و فرایندهای زیستی، نظامی از نشانه‌های معتبر را عرضه می‌کند که انسان را به درک تدریجی از خالق رهنمون می‌سازد. در نهایت، مفهوم «بصیرت» به عنوان توانایی نهایی انسان برای تفسیر صحیح نشانه‌ها و رسیدن به یقین معرفی می‌شود. نتیجه پژوهش نشان می‌دهد که سوره انعام ساختاری نشانه‌شناختی برای هدایت معرفتی ارائه می‌دهد که در آن حرکت از خطای ادراکی به یقین توحیدی از طریق فرایند تفسیر نشانه‌ها شکل می‌گیرد. بدین ترتیب، قرآن با سامان‌دهی شبکه‌ای از نشانه‌های طبیعی، کیهانی و تاریخی، دستگاهی معرفت‌شناختی ایجاد می‌کند که در آن انسان با اصلاح تفسیر خود از جهان، به شناخت توحیدی دست می‌یابد.</div> This study aims to analyze the process of epistemic formation in Surah Al-An’am (verses 74–104) based on Charles Sanders Peirce’s triadic semiotic system. The central research problem lies in explaining how the Qur’an, through an interconnected network of signs, guides human beings from erroneous perception and the polytheistic system of signification toward monotheistic knowledge. Within this framework, the selected verses are examined as a dynamic semantic system in which natural elements, cosmic events, and the epistemic experiences of Prophet Abraham (PBUH) function as signs referring to the ultimate object—the truth of monotheism (tawḥīd). The research methodology is descriptive-analytical, and the data are analyzed using Peirce’s triadic model consisting of the representamen, object, and interpretant. The findings indicate that the analyzed verses delineate a gradual process of epistemic formation. In the first stage, misleading signs—such as idols or induced fears—are presented as representamina lacking any real connection to their object, thereby causing a disruption in the system of signification. In the second stage, Abraham’s cosmic experience involving the star, the moon, and the sun demonstrates that although natural phenomena can function as signs, their transience prevents them from being regarded as the ultimate object; hence, these experiences lead to the refinement of the interpretant and the transcendence of unstable signifiers. In the third stage, by referencing natural signs, cosmic order, and biological processes, the Qur’an presents a system of authentic signs that gradually guides human beings toward the cognition of the Creator. Ultimately, the concept of baṣīrah (insight) is introduced as the ultimate human capacity for the correct interpretation of signs and the attainment of certainty. The study concludes that Surah Al-An’am provides a semiotic structure for epistemic guidance, wherein the transition from perceptual error to monotheistic certainty is shaped through the process of sign interpretation (semiosis). Consequently, by organizing a network of natural, cosmic, and historical signs, the Qur’an establishes an epistemological framework in which human beings attain monotheistic knowledge by refining their interpretation of the world.   نشانه‌شناسی, چارلز سندرس پیرس, تکوین معرفت, سوره انعام, نظام دلالت Semiotics, Charles Sanders Peirce, Epistemic Formation, Surah Al-An’am, System of Signification 119 142 http://jsal.ierf.ir/browse.php?a_code=A-10-27-1&slc_lang=fa&sid=1 Muhammad Kabiri محمد کبیری M.kabiri14@gmail.com 10031947532846001396 0009-0002-9634-845X Yes Assistant Professor, Department of Arabic Language and Literature, National Defense University, Tehran, Iran استادیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران Seyyed Gholamreza Seyyed Ahmadi سید غلامرضا سید احمدی gh_sahmadi_26@yahoo.com 10031947532846001397 0009-0000-7125-1016 No Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Islamic Azad University, Tehran West Branch, Tehran, Iran استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران غرب، تهران، ایران