دوره 9، شماره 4 - ( 9-1405 )                   جلد 9 شماره 4 صفحات 0-0 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Farhani M. (2026). A Comparative Analysis of Persian Equivalents for the Term “Furqan” in the Holy Quran Based on Eugene Nida’s Equivalence Theory. JSAL. 9(4),
URL: http://jsal.ierf.ir/article-1-263-fa.html
فرحانی مهدی.(1405). تحلیل تطبیقی معادل‌های فارسی واژه «فرقان» در قرآن کریم بر پایه نظریه هم‌ارزی یوجین نایدا زبان کاوی کاربردی 9 (4)

URL: http://jsal.ierf.ir/article-1-263-fa.html

تحلیل تطبیقی معادل‌های فارسی واژه «فرقان» در قرآن کریم بر پایه نظریه هم‌ارزی یوجین نایدا
مهدی فرحانی*
استادیار و عضو هیئت‌علمی گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ولایت ایرانشهر، ایران ، m.farhani@velayat.ar.ir
چکیده:   (27 مشاهده)
واژه «فرقان» به‌عنوان یکی از اصطلاحات محوری و چندبعدی قرآن کریم، در هفت آیه (شش بار به‌صورت معرفه و یک بار به‌شکل نکره) به‌کار رفته و متناسب با بافت نزول و سیاق آیات، دلالت‌های معنایی متعددی نظیر قرآن مجید، تورات، معجزات، آیات محکمات، حجت و برهان، و نیز نصرت و غلبه در یوم‌الفرقان (غزوه بدر) یافته است. وجود این چندمعنایی و لایه‌های ژرف معناشناختی، فرایند برگردان این واژه به زبان مقصد را با چالش‌های نظری و کاربردی عمده‌ای مواجه ساخته است. پژوهش حاضر با هدف کشف میزان کارآمدی، وفاداری مفهومی و رسایی بیانیِ مترجمان، به تحلیل و ارزیابی تطبیقی معادل‌های برگزیده برای واژه «فرقان» پرداخته است. چارچوب نظری این پژوهش بر نظریه هم‌ارزی ترجمه یوجین نایدا استوار است که بر دو قطب اصلی «هم‌ارزی صوری» (تأکید بر ساختار لفظی و صورت نحوی-واژگانی زبان مبدأ) و «هم‌ارزی پویا» (تأکید بر کارکرد پیام و ایجاد اثر مشابه در ذهن مخاطب زبان مقصد) تمرکز دارد. این مطالعه با روش توصیفی-تحلیلی، پیکره‌ای از ترجمه‌های شاخص کهن (شامل ترجمه تفسیر طبری، روض‌الجنان ابوالفتوح رازی و کشف‌الاسرار میبدی) و دوره‌های میانی و معاصر (نظیر شاه ولی‌الله دهلوی، شیخ‌الهند، فیض‌الاسلام، الهی قمشه‌ای، شعرانی، معزی، آیتی و فولادوند) را در بافت تمامی آیاتِ دربردارنده این واژه واکاوی کرده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که مترجمان در مواجهه با واژه «فرقان» سه رویکرد متفاوت در پیش گرفته‌اند: نخست، وام‌گیری و بازتولید عین واژه بدون معادل‌سازی فارسی، که رویکردی ساخت‌محور است و دریافتِ معنایی مخاطب ناآشنا با اصطلاحات قرآنی را با ابهام مواجه می‌سازد؛ دوم، ترجمه‌های کلمه‌به‌کلمه و هم‌ارزی صوری محض (مانند «جدا کردن» یا «شکافتن») که کارکرد هدایتی و دلالت اصطلاحی واژه را مخدوش می‌سازد؛ و سوم، تلاش برای ایجاد هم‌ارزی پویا از طریق ارائه معادل‌های تبیینی و ترکیبی همچون «جداکننده حق از باطل»، «قوه تمیز» و «حجت». نتایج ارزیابی حاکی از آن است که انجماد بر هم‌ارزی صوری سبب تنزل ظرفیت معنایی متن شده و در نقطه مقابل، اتکای صرف به تأویل‌های شخصی به گسست از متن اصلی انجامیده است؛ ازاین‌رو، بهینه‌ترین ترجمه در برگردان اصطلاحات چندلایه قرآنی رویکردی است که با پایبندی به بافت زبانی و تاریخی، میان هم‌ارزی معنایی و رسایی بیانی توازن برقرار کرده و انتقال‌دهنده بار معنایی اصطلاحی به مخاطب امروز باشد.
واژه‌های کلیدی: قرآن کریم، واژه فرقان، ترجمه‌های فارسی قرآن، نظریه یوجین نایدا، هم‌ارزی صوری، هم‌ارزی پویا، معادل‌یابی واژگانی
     
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: پژوهش‌های زبانی
دریافت: 1405/5/10 | پذیرش: 1405/7/13 | انتشار: 1405/9/10
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.