دوره 9، شماره 3 - ( 6-1405 ) جلد 9 شماره 3 صفحات 0-0 | برگشت به فهرست نسخه ها

Perizan A, Baharvand V, Salamat S. (2026). The Function of Logotherapy in Hashim Mahmoud Hassan’s Resistance Novel Aziz Based on Viktor Frankl’s Theory. JSAL. 9(3),
URL: http://jsal.ierf.ir/article-1-265-fa.html

پریزن علی رضا، بهاروند ولی، سلامات سجاد.(1405). کارکرد معنا درمانی در رمان‌ پایداری «عزیز» اثر هاشم محمود حسن بر اساس نظریۀ ویکتور فرانکل زبان کاوی کاربردی 9 (3)

URL: http://jsal.ierf.ir/article-1-265-fa.html

کارکرد معنا درمانی در رمان‌ پایداری «عزیز» اثر هاشم محمود حسن بر اساس نظریۀ ویکتور فرانکل

علی رضا پریزن¹، ولی بهاروند^*²، سجاد سلامات¹

1- دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2- دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران ، v.baharvand@scu.ac.ir

چکیده: (9 مشاهده)

نظریۀ معنادرمانی ویکتور فرانکل با تأکید بر «ارادۀ معطوف به معنا» به‌عنوان بنیادین‌ترین نیروی محرک وجودی انسان در رویارویی با بحران‌های زیسته، چارچوبی نظری و کارآمد برای تبیین روان‌شناختی متون ادبی پایداری فراهم می‌آورد. با توجه به ظرفیت ویژه ادبیات پایداری شرق آفریقا، به‌ویژه در اریتره، در بازنمایی تجربه‌های تروماتیک و سهمگینی چون شکنجه، زندان، انزوا و تبعید اجباری، واکاوی پیوند میان تاب‌آوری انسانی و روان‌شناسی وجودی در این آثار ضرورتی آشکار دارد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل چگونگی کاربست مؤلفه‌های سه‌گانۀ معنادرمانی فرانکل در رمان پایداری «عزیز» اثر هاشم محمود حسن، به روش توصیفی‌–‌تحلیلی و با اتکا به شواهد درون‌متنی سامان یافته است تا فرایند گذار شخصیت از خلأ وجودی و تبدیل رنج حتمی به بستری برای استواری فردی را تبیین کند. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که هر سه مؤلفۀ بنیادین نظریۀ فرانکل، یعنی ارزش‌های تجربی، ارزش‌های نگرشی و ارزش‌های خلاق، در ساختار معنایی رمان حضوری پیوسته و کارکردی دارند. در ساحت ارزش‌های تجربی، شخصیت اصلی با ادراک عمیق پیوندهای عاطفی، مهرورزی به خانواده و به‌ویژه فرزندش خلود، و التذاذ درونی از زیبایی و هنر، پناهگاهی ایمن در برابر خشونت جسمی و روانی زندان پی می‌افکند و مانع از گسست رشته‌های پیوند خود با جهان انسانی می‌شود. در حوزۀ ارزش‌های نگرشی، که عالی‌ترین شکل معناجویی در وضعیت‌های گریزناپذیر، رنج مفرط و نزدیکی به مرگ به شمار می‌رود، شخصیت با تکیه بر صبر، امیدورزی و دگرگون‌سازی ادراک فردی از مفهوم درد، رنج را امری بیهوده نمی‌انگارد، بلکه آن را آزمونی برای صیانت از شرافت و تعمیق کمال اخلاقی تلقی می‌کند. در قلمرو ارزش‌های خلاق نیز شخصیت با عبور از انفعال و با رویکردی آفرینش‌گرایانه، در قالب یاری‌رساندن به هم‌بندان، تقویت حس همدلی و همبستگی جمعی، و وفاداری مؤمنانه به آرمان‌های والای انسانی و ملی، مقاومت را به کنشی معنادار و زنده بدل می‌سازد. برآیند این بررسی نشان می‌دهد که مقاومت در رمان «عزیز» صرفاً یک رویارویی سیاسی یا واکنشی مکانیکی به سرکوب نیست، بلکه پویشی روانشناختی و درونی برای حفظ هویت، صیانت از کرامت انسانی و صیانت از سلامت روان در مرزی‌ترین وضعیت‌های بشری است.

واژه‌های کلیدی: ادبیات پایداری، معنادرمانی، نظریه ویکتور فرانکل، معناجویی در رنج، ارزش‌های تجربی، نگرشی و خلاق، رمان «عزیز».

نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تحلیل گفتمان
دریافت: 1405/5/14 | پذیرش: 1405/7/13 | انتشار: 1405/6/10

ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
	این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.