براتی معصومه، خسروی کبری، میرزایی Ø§Ù„ØØ³ÛŒÙ†ÛŒ سیدمØÙ…ود.
(1402). معناشناسی تاریخی- توصیÙÛŒ واژه‌ی «أمر» در قرآن کریم زبان کاوی کاربردی 7 (1) :135-107 10.61186/jsal.7.1.107 URL: http://jsal.ierf.ir/article-1-112-fa.html
1- کارشناس ارشد زبان و ادبیات عربی ، دانشکده ادبیات علوم انسانی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران
2- استادیار گروه زبان Ùˆ ادبیات عربی، دانشکده ادبیات علوم انسانی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران ، khosravi.k@lu.ac.ir
3- دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات علوم انسانی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران
چکیده: (4298 مشاهده)
دستیابی به معانی دقیق Ùˆ شناخت واژگان هر متنی در گرو پژوهش در علوم٠خاصی چون معناشناسی است. معنیشناسی تاریخی (در زمانی) مطالعهی تغییرات معنی در طول زمان است؛ Ùˆ به زبان انسان به عنوان یک پدیدهی پویا Ùˆ پیوسته در تغییر مینگرد. این مقاله درصدد بررسی معناشناسی واژهی «Ø£Ù…ر» در قرآن میباشد Ú©Ù‡ به روش تاریخی- توصیÙÛŒ Ø§Ù†ØØ§Ù… شده Ùˆ بر اساس Ù…ØÙˆØ± ØØ§Ù†Ø´ÛŒÙ†ÛŒ Ùˆ همنشینی موØÙˆØ¯ میان معانی واژگانی بیان میگردد. Ù†ØªØ§ÛŒØ Ø¨ÛŒØ§Ù†Ú¯Ø± آن است Ú©Ù‡ معنای اصلی Ùˆ مرکزی واژهی «Ø§Ù…ر»ØŒ کار Ùˆ دستور دادن بوده Ùˆ دیگر معانی شامل٠موضوع، مشاوره Ùˆ مشورت معانی٠ثانوی این واژه در عصر ØØ§Ù‡Ù„ÛŒ به ØØ³Ø§Ø¨ میآیند. این واژه به عنوان یکی از پرکاربردترین واژگان قرآنی به همراه مشتقاتش 249 بار در قرآن آمده است. این واژه به Ø´Ú©Ù„ Ù…ÙØ±Ø¯ØŒ 78 بار تکرار شده است Ú©Ù‡ از این تعداد بیشتر به صورت اسمی ظاهر شده Ùˆ بیشترین همنشینی را با واژههای «Ø§Ù„له Ùˆ رب» دارد. «Ø£Ù…ر» از واژگان چند ÙˆØÙ‡ÛŒ در قرآن است Ú©Ù‡ 19 ÙˆØÙ‡ معنایی برای آن ذکر شده Ú©Ù‡ در 12 ÙˆØÙ‡ آن، Ø§ØªÙØ§Ù‚ رای، ÙˆØÙˆØ¯ دارد Ú©Ù‡ از آن ØÙ…له Ù…ÛŒ توان به معانی «Ø¯Ø³ØªÙˆØ± Ùˆ ÙØ±Ù…ان، پیروزی، عذاب، گناه، قتل، ÙØªØ مکه، رستاخیز، ÙˆØÛŒØŒ منکر، قول، عیسی بن مریم، قضاء، شأن Ùˆ ØØ§Ù„ØŒ غرق شدن، کثرت، مرگ، مشورت، Ø¨Ø±ØØ°Ø± داشتن Ùˆ خصب» اشاره کرد. امر در قرآن را میتوان به سه دسته تقسیم کرد: اموری مربوط به خداوند یا انسان یا شیطان؛ Ú©Ù‡ از این تعداد بیشترین نسبت واژهی «Ø£Ù…ر» مربوط به خداوند است. اموری Ú©Ù‡ در مورد «Ø§ÙˆÙ„وا الامر Ùˆ امر به معروٻ است مربوط به انسان Ùˆ امور مربوط به شیطان با ÙØØ´Ø§Ø¡ Ùˆ منکر همنشینی داشته است. امر هرگاه به خدا نسبت داده شود به ÙˆØÙˆØ¯ Ø¯ÙØ¹ÛŒ اشیاء اشاره دارد هرگاه به مخلوق، نسبت داده شود بر ÙˆØÙˆØ¯ تدریØÛŒ دلالت داشته Ùˆ مقید به زمان Ùˆ مکان است. امر هرگاه با Ø§ÙØ¹Ø§Ù„ «Ù‚ÙØ¶Ùیَ، أتی Ùˆ ØØ§Ø¡» همراه باشد به معنای عذاب Ùˆ عقوبت است Ùˆ آنگاه Ú©Ù‡ با «ÙˆØ¨Ø§Ù„» Ùˆ ÙØ¹Ù„ «Ø°Ø§Ù‚» همراه شود به معنای گناه Ùˆ Ú©ÙØ± آمده است. همراهی امر با تدبیر معنای اراده Ùˆ مشیت الهی را میرساند Ùˆ همراهیاش با Ø§ÙØ¹Ø§Ù„ تنزیل به معنای ÙˆØÛŒ است. Ù…ØªØ±Ø§Ø¯ÙØ§Øª امر در قرآن «Ø¹ÙŽÙ‡Ùدَ Ùˆ وَصÙیَ» بوده Ú©Ù‡ از ØÙ‡Øª لازم Ø§Ù„Ø§ØØ±Ø§ بودن آن امور به ØØ§ÛŒ امر قرار Ú¯Ø±ÙØªÙ‡Ø§Ù†Ø¯.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
زبان شناسی اجتماعی دریافت: 1402/5/8 | پذیرش: 1402/12/25 | انتشار: 1402/12/25