XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Arefi A, Karimpour Kasin R. (2025). A Study of the Representation of Justice and the Critique of Governmental Power in Letter 45 of Nahj al-Balagha Based on Norman Fairclough's Critical Discourse Analysis [In Persian]. JSAL. 8(2), 91-114.
URL: http://jsal.ierf.ir/article-1-193-fa.html
عارفی احمد، کریم پور کاسین رضا.(1404). بازنمایی عدالت Ùˆ نقد قدرت حکومتی در نامه 45 نهج البلاغه براساس تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف زبان کاوی کاربردی 8 (2) :114-91

URL: http://jsal.ierf.ir/article-1-193-fa.html


1- دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
2- دانشجوی کارشناسی ارشد زبان Ùˆ ادبیات عربی، دانشگاه تهران، تهران، ایران ، rezakarimpor1381@gmail.com
چکیده:   (4244 مشاهده)
این پژوهش با هدف تحلیل گفتمان انتقادی نامه Û´Ûµ نهØ‌‌البلاغه، خطاب به عثمان بن حنیف، فرماندار بصره، به بررسی بازنمایی مفاهیم عدالت Ùˆ نقد قدرت حکومتی بر اساس چارچوب سه‌بعدی نورمن فرکلاف (توصیف، تفسیر، تبیین) Ù…ÛŒ‌پردازد. نهØ‌‌البلاغه، Ù…Ø‌موعه‌ای از خطبه‌ها، نامه‌ها Ùˆ سخنان حضرت علی (ع)ØŒ به‌عنوان یکی از مهم‌ترین متون دینی، سیاسی Ùˆ اØ‌تماعی در فرهنگ اسلامی، منبعی غنی از تعالیم اخلاقی، اصول حکومتی Ùˆ عدالت اØ‌تماعی است. نامه ۴۵، با تمرکز بر نقد رفتار کارگزار حکومتی Ùˆ تأکید بر ساده‌زیستی Ùˆ عدالت، نمونه‌ای برØ‌سته از گفتمان انتقادی علوی است Ú©Ù‡ به دلیل عمق محتوایی Ùˆ بلاغت زبانی، برای تحلیل گفتمانی مناسب است. این پژوهش به دنبال پاسخ به دو پرسش اصلی است: Û±) مفاهیم عدالت Ùˆ نقد قدرت چگونه Ùˆ با Ú†Ù‡ سبک‌های زبانی در نامه Û´Ûµ بازنمایی شده‌اند؟ Û²) رابطه زبان، Ø‌امعه Ùˆ قدرت طبق سطوح سه‌گانه فرکلاف در این نامه چگونه است؟ روش تحقیق مبتنی بر تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف است Ú©Ù‡ در سه سطح متنی (توصیف)ØŒ فرآیندهای تولید Ùˆ دریافت گفتمان (تفسیر) Ùˆ کنش اØ‌تماعی (تبیین) انØ‌ام شده است. در سطح توصیف، ویژگی‌های زبانی مانند واژگان ارزش‌محور (تقوا، عدالت، زهد)ØŒ ساختارهای دستوری آمرانه Ùˆ پرسشی، Ùˆ ابزارهای بلاغی نظیر استعاره، سØ‌ع Ùˆ تضاد بررسی شدند. این عناصر، عدالت را به‌عنوان ارزشی الهی Ùˆ عملی بازنمایی کرده Ùˆ رفتار ناشایست کارگزاران را نقد Ù…ÛŒ‌کنند. در سطح تفسیر، بستر تاریخی-اØ‌تماعی دوره خلافت حضرت علی (ع) (Û³Ûµ-Û´Û° Ù‡Ø‌ری)ØŒ با چالش‌هایی مانند نابرابری طبقاتی Ùˆ فساد حکومتی، تحلیل شد. این نامه، با لحنی چندلایه (آمرانه، ناصحانه، عاطفی)ØŒ عثمان بن حنیف Ùˆ Ø‌امعه اسلامی را به بازنگری رفتار Ùˆ پایبندی به ارزش‌های عدالت‌محور دعوت Ù…ÛŒ‌کند. در سطح تبیین، نامه Û´Ûµ به‌عنوان کنشی اØ‌تماعی، گفتمان عدالت‌محور علوی را در برابر هژمونی اشرافی‌گری Ùˆ فساد ترویØ‌ داده Ùˆ با بازسازی هویت کارگزاران به‌عنوان خدمتگزاران مردم، به تحول ساختارهای اØ‌تماعی Ú©Ù…Ú© Ù…ÛŒ‌کند.دستاوردهای پژوهش نشان Ù…ÛŒ‌دهند Ú©Ù‡ نامه Û´Ûµ از طریق سازوکارهای زبانی Ùˆ گفتمانی، عدالت را به‌عنوان ارزشی عملی Ùˆ الهی تثبیت کرده Ùˆ با افشای نابرابری‌ها Ùˆ فساد، گفتمان‌های هژمونیک را به چالش Ù…ÛŒ‌کشد. استفاده از واژگان دینی، استعاره‌هایی مانند تشبیه دنیا به «Ø¯Ø§Ù†Ù‡ تلخ درخت بلوط» Ùˆ ساختارهای امری Ùˆ پرسشی، پیام عدالت‌محور را با اقتدار Ùˆ تأثیر عاطفی منتقل Ù…ÛŒ‌کنند. این نامه، با پیوند ارزش‌های دینی Ùˆ مسئولیت‌های حکومتی، نه‌تنها رفتار کارگزاران را اصلاح Ù…ÛŒ‌کند، بلکه هویت Ø‌امعه اسلامی را به‌عنوان Ø‌امعه‌ای عدالت‌محور بازسازی Ù…ÛŒ‌کند. یافته‌ها همچنین کاربرد گفتمان علوی در نقد نظام‌های سیاسی معاصر را تأیید Ù…ÛŒ‌کنند، به‌ویژه در زمینه‌هایی مانند شفافیت، پاسخگویی حکومتی Ùˆ مبارزه با نابرابری اقتصادی. این پژوهش، با پر کردن خلأ تحلیل مستقل نامه ۴۵، گامی در راستای شناخت عمیق‌تر ارزش‌های نهØ‌‌البلاغه برمی‌دارد Ùˆ پیشنهاد Ù…ÛŒ‌کند Ú©Ù‡ پژوهش‌های آتی به مقایسه تطبیقی نامه‌های نهØ‌‌البلاغه یا تحلیل گفتمان‌های معاصر با الهام از گفتمان علوی بپردازند.
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تحلیل گفتمان
دریافت: 1404/1/5 | پذیرش: 1404/3/10 | انتشار: 1404/3/10

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.