Arefi A, Karimpour Kasin R.
(2025). A Study of the Representation of Justice and the Critique of Governmental Power in Letter 45 of Nahj al-Balagha Based on Norman Fairclough's Critical Discourse Analysis [In Persian]. JSAL. 8(2), 91-114.
URL: http://jsal.ierf.ir/article-1-193-fa.html
عارÙÛŒ اØÙ…د، کریم پور کاسین رضا.
(1404). بازنمایی عدالت Ùˆ نقد قدرت ØÚ©ÙˆÙ…تی در نامه 45 نهج البلاغه براساس تØÙ„یل Ú¯ÙØªÙ…ان انتقادی نورمن ÙØ±Ú©Ù„ا٠زبان کاوی کاربردی 8 (2) :114-91URL: http://jsal.ierf.ir/article-1-193-fa.html
1- دکتری زبان Ùˆ ادبیات عربی، دانشکده ادبیات ÙØ§Ø±Ø³ÛŒ Ùˆ زبان‌های خارجی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
2- دانشجوی کارشناسی ارشد زبان Ùˆ ادبیات عربی، دانشگاه تهران، تهران، ایران ، rezakarimpor1381@gmail.com
چکیده: (4244 مشاهده)
این پژوهش با هد٠تØÙ„یل Ú¯ÙØªÙ…ان انتقادی نامه Û´Ûµ Ù†Ù‡ØØ§Ù„بلاغه، خطاب به عثمان بن ØÙ†ÛŒÙØŒ ÙØ±Ù…اندار بصره، به بررسی بازنمایی Ù…ÙØ§Ù‡ÛŒÙ… عدالت Ùˆ نقد قدرت ØÚ©ÙˆÙ…تی بر اساس چارچوب سهبعدی نورمن ÙØ±Ú©Ù„ا٠(ØªÙˆØµÛŒÙØŒ ØªÙØ³ÛŒØ±ØŒ تبیین) میپردازد. Ù†Ù‡ØØ§Ù„بلاغه، Ù…ØÙ…وعهای از خطبهها، نامهها Ùˆ سخنان ØØ¶Ø±Øª علی (ع)ØŒ بهعنوان یکی از مهمترین متون دینی، سیاسی Ùˆ Ø§ØØªÙ…اعی در ÙØ±Ù‡Ù†Ú¯ اسلامی، منبعی غنی از تعالیم اخلاقی، اصول ØÚ©ÙˆÙ…تی Ùˆ عدالت Ø§ØØªÙ…اعی است. نامه ۴۵، با تمرکز بر نقد Ø±ÙØªØ§Ø± کارگزار ØÚ©ÙˆÙ…تی Ùˆ تأکید بر سادهزیستی Ùˆ عدالت، نمونهای Ø¨Ø±ØØ³ØªÙ‡ از Ú¯ÙØªÙ…ان انتقادی علوی است Ú©Ù‡ به دلیل عمق Ù…ØØªÙˆØ§ÛŒÛŒ Ùˆ بلاغت زبانی، برای تØÙ„یل Ú¯ÙØªÙ…انی مناسب است. این پژوهش به دنبال پاسخ به دو پرسش اصلی است: Û±) Ù…ÙØ§Ù‡ÛŒÙ… عدالت Ùˆ نقد قدرت چگونه Ùˆ با Ú†Ù‡ سبکهای زبانی در نامه Û´Ûµ بازنمایی شدهاند؟ Û²) رابطه زبان، ØØ§Ù…عه Ùˆ قدرت طبق Ø³Ø·ÙˆØ Ø³Ù‡Ú¯Ø§Ù†Ù‡ ÙØ±Ú©Ù„ا٠در این نامه چگونه است؟ روش تØÙ‚یق مبتنی بر تØÙ„یل Ú¯ÙØªÙ…ان انتقادی ÙØ±Ú©Ù„ا٠است Ú©Ù‡ در سه Ø³Ø·Ø Ù…ØªÙ†ÛŒ (توصیÙ)ØŒ ÙØ±Ø¢ÛŒÙ†Ø¯Ù‡Ø§ÛŒ تولید Ùˆ Ø¯Ø±ÛŒØ§ÙØª Ú¯ÙØªÙ…ان (ØªÙØ³ÛŒØ±) Ùˆ کنش Ø§ØØªÙ…اعی (تبیین) Ø§Ù†ØØ§Ù… شده است. در Ø³Ø·Ø ØªÙˆØµÛŒÙØŒ ویژگیهای زبانی مانند واژگان ارزشمØÙˆØ± (تقوا، عدالت، زهد)ØŒ ساختارهای دستوری آمرانه Ùˆ پرسشی، Ùˆ ابزارهای بلاغی نظیر استعاره، Ø³ØØ¹ Ùˆ تضاد بررسی شدند. این عناصر، عدالت را بهعنوان ارزشی الهی Ùˆ عملی بازنمایی کرده Ùˆ Ø±ÙØªØ§Ø± ناشایست کارگزاران را نقد میکنند. در Ø³Ø·Ø ØªÙØ³ÛŒØ±ØŒ بستر تاریخی-Ø§ØØªÙ…اعی دوره Ø®Ù„Ø§ÙØª ØØ¶Ø±Øª علی (ع) (Û³Ûµ-Û´Û° Ù‡ØØ±ÛŒ)ØŒ با چالشهایی مانند نابرابری طبقاتی Ùˆ ÙØ³Ø§Ø¯ ØÚ©ÙˆÙ…تی، تØÙ„یل شد. این نامه، با Ù„ØÙ†ÛŒ چندلایه (آمرانه، Ù†Ø§ØµØØ§Ù†Ù‡ØŒ عاطÙÛŒ)ØŒ عثمان بن ØÙ†ÛŒÙ Ùˆ ØØ§Ù…عه اسلامی را به بازنگری Ø±ÙØªØ§Ø± Ùˆ پایبندی به ارزشهای عدالتمØÙˆØ± دعوت میکند. در Ø³Ø·Ø ØªØ¨ÛŒÛŒÙ†ØŒ نامه Û´Ûµ بهعنوان کنشی Ø§ØØªÙ…اعی، Ú¯ÙØªÙ…ان عدالتمØÙˆØ± علوی را در برابر هژمونی اشراÙیگری Ùˆ ÙØ³Ø§Ø¯ ØªØ±ÙˆÛŒØ Ø¯Ø§Ø¯Ù‡ Ùˆ با بازسازی هویت کارگزاران بهعنوان خدمتگزاران مردم، به تØÙˆÙ„ ساختارهای Ø§ØØªÙ…اعی Ú©Ù…Ú© میکند.دستاوردهای پژوهش نشان میدهند Ú©Ù‡ نامه Û´Ûµ از طریق سازوکارهای زبانی Ùˆ Ú¯ÙØªÙ…انی، عدالت را بهعنوان ارزشی عملی Ùˆ الهی تثبیت کرده Ùˆ با Ø§ÙØ´Ø§ÛŒ نابرابریها Ùˆ ÙØ³Ø§Ø¯ØŒ Ú¯ÙØªÙ…انهای هژمونیک را به چالش میکشد. Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ از واژگان دینی، استعارههایی مانند تشبیه دنیا به «Ø¯Ø§Ù†Ù‡ تلخ درخت بلوط» Ùˆ ساختارهای امری Ùˆ پرسشی، پیام عدالتمØÙˆØ± را با اقتدار Ùˆ تأثیر عاطÙÛŒ منتقل میکنند. این نامه، با پیوند ارزشهای دینی Ùˆ مسئولیتهای ØÚ©ÙˆÙ…تی، نهتنها Ø±ÙØªØ§Ø± کارگزاران را Ø§ØµÙ„Ø§Ø Ù…ÛŒÚ©Ù†Ø¯ØŒ بلکه هویت ØØ§Ù…عه اسلامی را بهعنوان ØØ§Ù…عهای عدالتمØÙˆØ± بازسازی میکند. ÛŒØ§ÙØªÙ‡Ù‡Ø§ همچنین کاربرد Ú¯ÙØªÙ…ان علوی در نقد نظامهای سیاسی معاصر را تأیید میکنند، بهویژه در زمینههایی مانند Ø´ÙØ§Ùیت، پاسخگویی ØÚ©ÙˆÙ…تی Ùˆ مبارزه با نابرابری اقتصادی. این پژوهش، با پر کردن خلأ تØÙ„یل مستقل نامه ۴۵، گامی در راستای شناخت عمیقتر ارزشهای Ù†Ù‡ØØ§Ù„بلاغه برمیدارد Ùˆ پیشنهاد میکند Ú©Ù‡ پژوهشهای آتی به مقایسه تطبیقی نامههای Ù†Ù‡ØØ§Ù„بلاغه یا تØÙ„یل Ú¯ÙØªÙ…انهای معاصر با الهام از Ú¯ÙØªÙ…ان علوی بپردازند.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
تØÙ„یل Ú¯ÙØªÙ…ان دریافت: 1404/1/5 | پذیرش: 1404/3/10 | انتشار: 1404/3/10