Kabiri M, Seyyed Ahmadi S G.
(2026). A Semiotic Analysis of the Formation of Knowledge in Sūrat al-Anʿām (Verses 74–104) Based on Charles Sanders Peirce’s Triadic Model. JSAL. 9(2),
URL: http://jsal.ierf.ir/article-1-256-fa.html
کبیری محمد، سید احمدی سید غلامرضا.
(1405). تحلیل فرایند نشانهشناختی تکوین معرفت در سوره انعام (آیات 74-104) بر پایه نظام سهگانه چارلز سندرس پیرس زبان کاوی کاربردی 9 (2) URL: http://jsal.ierf.ir/article-1-256-fa.html
1- استادیار، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران ، M.kabiri14@gmail.com
2- استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران غرب، تهران، ایران
چکیده: (17 مشاهده)
این پژوهش با هدف تحلیل فرایند تکوین معرفت در سوره انعام (آیات ۷۴–۱۰۴) بر اساس نظام سهگانه نشانهشناسی چارلز سندرس پیرس انجام شده است. مسئله اصلی تحقیق تبیین این پرسش است که چگونه قرآن از طریق شبکهای از نشانهها، انسان را از ادراک نادرست و نظام دلالتیِ شرک به سوی شناخت توحیدی هدایت میکند. در این چارچوب، آیات مورد نظر به عنوان یک نظام معنایی پویا بررسی شدهاند که در آن عناصر طبیعی، رویدادهای کیهانی و تجربههای معرفتی ابراهیم(ع) نقش نشانههایی را ایفا میکنند که به مدلول نهایی یعنی حقیقت توحید ارجاع میدهند. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی است و دادهها با تکیه بر الگوی سهگانه پیرس شامل بازنمون، موضوع و تفسیرگر تحلیل شدهاند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که آیات مورد بررسی فرایندی تدریجی از شکلگیری معرفت را ترسیم میکنند. در مرحله نخست، نشانههای انحرافی مانند بتها یا ترسهای القایی، به عنوان بازنمونهایی فاقد پیوند واقعی با موضوع معرفی میشوند و به «اختلال در نظام دلالت» میانجامند. در مرحله دوم، تجربه کیهانی ابراهیم(ع) در مواجهه با ستاره، ماه و خورشید نشان میدهد که پدیدههای طبیعی هرچند میتوانند نشانه باشند، اما به دلیل زوالپذیری نمیتوانند مدلول نهایی تلقی شوند؛ از اینرو، این تجربهها به اصلاح تفسیرگر و عبور از دالهای ناپایدار منجر میگردد. در مرحله سوم، قرآن با ارجاع به نشانههای طبیعت، نظم کیهانی و فرایندهای زیستی، نظامی از نشانههای معتبر را عرضه میکند که انسان را به درک تدریجی از خالق رهنمون میسازد. در نهایت، مفهوم «بصیرت» به عنوان توانایی نهایی انسان برای تفسیر صحیح نشانهها و رسیدن به یقین معرفی میشود. نتیجه پژوهش نشان میدهد که سوره انعام ساختاری نشانهشناختی برای هدایت معرفتی ارائه میدهد که در آن حرکت از خطای ادراکی به یقین توحیدی از طریق فرایند تفسیر نشانهها شکل میگیرد. بدین ترتیب، قرآن با ساماندهی شبکهای از نشانههای طبیعی، کیهانی و تاریخی، دستگاهی معرفتشناختی ایجاد میکند که در آن انسان با اصلاح تفسیر خود از جهان، به شناخت توحیدی دست مییابد.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
تحلیل گفتمان دریافت: 1405/4/9 | پذیرش: 1405/3/10 | انتشار: 1405/3/10