تحلیل ساختار صرفی ـ نحوی افعال در گویش لَکی  و نسبت آن با نظام فعلی زبان فارسی

بازوند, علی

زبان‌ کاوی کاربردی

دوره 8، شماره 3 - ( 6-1404 ) جلد 8 شماره 3 صفحات 109-98 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 20.1001.1.29809304.1404.8.3.7.6

Mendeley

Zotero

RefWorks

Bazvand A. (2025). A Morphosyntactic Analysis of Verbal Structure in the Laki Dialect and Its Relation to the Persian Verb System [In Persian]. JSAL. 8(3), 98-109.
URL: http://jsal.ierf.ir/article-1-200-fa.html

بازوند علی.(1404). تحلیل ساختار صرفی ـ نحوی افعال در گویش لَکی و نسبت آن با نظام فعلی زبان فارسی زبان کاوی کاربردی 8 (3) :109-98

URL: http://jsal.ierf.ir/article-1-200-fa.html

تحلیل ساختار صرفی ـ نحوی افعال در گویش لَکی و نسبت آن با نظام فعلی زبان فارسی

علی بازوند^*

استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران ، dr.bazvanda@cfu.ac.ir

چکیده: (1394 مشاهده)

پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی به بررسی ساختار صرفی و نحوی افعال در گویش لَکی و تبیین نسبت آن با نظام فعلی زبان فارسی می‌پردازد. گویش لَکی، از شاخه‌های زبان‌های ایرانی شمال‌غربی و بازمانده‌ای از پهلوی میانه، در مناطق غربی ایران به‌ویژه در استان لرستان و بخش‌هایی از کرمانشاه، ایلام و همدان رواج دارد و از نظر تاریخی و زبانی جایگاهی میان گویش‌های کردی و لری دارد. با وجود اختلاف‌نظر میان زبان‌شناسان درباره ماهیت زبانی یا گویشی لَکی، اغلب پژوهش‌های جدید آن را زبانی مستقل با نظام دستوری منسجم می‌دانند. در این پژوهش، ساختمان فعل در گویش لَکی از حیث اجزای سازنده (بن، پیشوند، پسوند، شناسه و نشانه‌های زمانی و وجهی) بررسی شد و نتایج با ساخت فعل در زبان فارسی معیار مقایسه گردید. داده‌های میدانی حاصل از گویشوران مناطق مختلف لَک‌نشین نشان می‌دهد که افعال لَکی، همانند فارسی، دارای بن فعلی ثابت‌اند که با افزودن پیشوندها و پسوندهای صرفی، زمان، شخص و وجه را نشان می‌دهند. نظام زمانی افعال در این گویش بر سه زمان اصلی گذشته، حال و آینده استوار است و در هر زمان، ساخت‌های ساده و مرکب وجود دارد. بررسی‌ها بیانگر آن است که شناسه‌های فعلی در لَکی با اندکی تفاوت آوایی از فارسی تبعیت می‌کنند و از نظر نحوی نیز ترتیب جمله غالباً نهاد + مفعول + فعل است. نکته درخور توجه آن‌که، همانند فارسی، افعال در گویش لَکی به دو گروه حرکتی و غیرحرکتی تقسیم می‌شوند و قواعد هماهنگی فعل با نهاد در شخص و شمار در این گویش حفظ شده است. یافته‌های این پژوهش گویای آن است که علاوه بر شباهت‌های صرفی، از دیدگاه معناشناسی و کاربردشناسی نیز نظام فعلی لَکی بازتابی از پیوستگی تاریخی و فرهنگی آن با زبان فارسی و دیگر زبان‌های ایرانی است. نتیجه نهایی پژوهش نشان می‌دهد که گویش لَکی واجد نظامی پویا و مستقل در ساخت فعل است، اما در عین حال، پیوندهای ژرفی با فارسی دارد که ریشه در تداوم سنت زبانی ایران باستان دارد. شناخت عمیق این ساختارها می‌تواند زمینه‌ساز بررسی‌های تطبیقی گسترده‌تر در حوزه دستور تطبیقی و رده‌شناسی زبان‌های ایرانی باشد.

واژه‌های کلیدی: ساخت‌واژه، صرف فعل، گویش لَکی، زبان فارسی، دستور تطبیقی

نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: زبان شناسی اجتماعی
دریافت: 1404/5/20 | پذیرش: 1404/6/10 | انتشار: 1404/6/10

ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
	این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.