Farhani M.
(2026). The Linguistic Representation of the Icarus Archetype in the Poetry of Jabra Ibrahim Jabra: A Jungian Reading [In Persian]. JSAL. 9(1), 75-104.
URL: http://jsal.ierf.ir/article-1-249-fa.html
استادیار و عضو هیئتعلمی گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ولایت ایرانشهر، ایران ، m.farhani@velayat.ar.ir
چکیده: (924 مشاهده)
اسطوره در شعر معاصر عربی تنها یک ارجاع روایی یا بینامتنی نیست، بلکه از طریق سازمان زبانی متن به سازوکاری برای بازنمایی تجربههای فردی و جمعی تبدیل میشود. با وجود پژوهشهای متعدد درباره کارکرد نمادین و اسطورهای در شعر معاصر عربی و نیز خوانشهای یونگی از شخصیتهای اسطورهای، چگونگی تکوین شخصیت ایکاروس در سطح سازوکارهای زبانی شعر جبرا ابراهیم جبرا کمتر بهطور مستقل بررسی شده است. مسئله اصلی پژوهش حاضر این است که جبرا چگونه با بهرهگیری از شبکههای واژگانی، تقابلهای معنایی، ساختارهای نحوی و الگوهای تکرار، ایکاروس را از نوجوانی خطاکار در روایت کلاسیک به سوژهای خودآگاه، معترض و مسئول در شعر مدرن تبدیل میکند. نوآوری پژوهش در پیوند دادن خوانش کهنالگویی یونگ با تحلیل ساختاری ـ معنایی زبان شعر و بررسی همزمان فرایند فردیتیابی ایکاروس در پنج محور کنشی، مکانی، جسمانی، وجودی و اجتماعی است. پژوهش به روش کیفی و توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است. یافتهها نشان میدهد تکرار عبارت «از سردابها بالا آمدی» و برجستگی افعال حرکتی، صعود را کنشی ارادی و آغاز «فراخوان به سفر» صورتبندی میکند. همنشینی واژگان «جهش» و «شورشیانه» نیز حرکت جسمانی را به کنشی اعتراضی ارتقا میدهد. تقابل «متاهه/دریا»، همراه با نفی زنجیر، تفنگ، زندان و دار، گذار از انسداد و سرکوب به گشودگی نسبی را در سطح میدانهای واژگانی بازنمایی میکند. همچنین، تصویر «اندامهای نرم» و «زخمها» کهنالگوی زخم قهرمان را عینیت میبخشد و گزارههای نفیکننده جاودانگی، مرگ را از شکست فیزیکی به «مرگ نمادین» و مرحلهای از آگاهی در فرایند فردیتیابی تبدیل میسازد. دستاورد پژوهش آن است که مرگ ایکاروس در شعر جبرا پایان سفر قهرمان نیست، بلکه با گذار از ضمیر فردی به ضمیر جمع و گسترش میدان آوایی «فریاد»، به بازگشت نمادین او در قالب آگاهی و صدایی جمعی میانجامد. بدینسان، زبان شعر جبرا اسطوره ایکاروس را از روایتی ثابت به الگویی پویا برای بازنمایی انسان معاصر تبدیل میکند.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
پژوهشهای زبانی دریافت: 1404/8/22 | پذیرش: 1404/10/10 | انتشار: 1404/11/10