Khavaninzadeh M, Parvini K, Afhami R.
(2026). Applying Lev Vygotsky’s Psychology of Art to the Reading of Nahj al-Balagha: An Analysis of Sociocultural Mediation, Inner/Outer Speech, and Ego. , JSAL. 9(3),
URL: http://jsal.ierf.ir/article-1-277-fa.html
خوانین زاده محمد حسین، پروینی خلیل، افهمی رضا.
(1405). کاربست روانشناسی هنر ویگوتسکی در خوانش نهجالبلاغه: تحلیل واسطهمندی، گفتار درونی و بیرونی و ایگو ، زبان کاوی کاربردی. 9 (3) URL: http://jsal.ierf.ir/article-1-277-fa.html
1- دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه تربیت مدرس، ایران، تهران ، mohammadhosinekhavaninzadeh@gmail.com
2- استاد زبان و ادبیات عربی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3- دانشیار پژوهش و تاریخ هنر، تربیت مدرس، تهران، ایران
چکیده: (7 مشاهده)
روانشناسی هنر بهعنوان حوزهای میانرشتهای، با تمرکز بر ادراک، آفرینش و دریافت اثر هنری، امکان بازخوانی متون ادبی از منظر ارتباط میان ساختار اثر، فرایندهای ذهنی و زمینه اجتماعی-فرهنگی را فراهم میکند. مسئله پژوهش حاضر، بررسی ظرفیت این رویکرد برای خوانشی معاصر و چندساحتی از نهجالبلاغه و سنجش امکان تحلیل ابعاد انسانی، روانی و هنری آن بر پایه مفاهیم روانشناسی هنر است. اهمیت پژوهش از آنجا ناشی میشود که بهرهگیری از دانشهای معاصر در مطالعه متون کلاسیک و دینی، میتواند از خوانشهای تکساحتی و پیشفرضمحور فاصله گرفته و زمینهای برای فهم پویاتر نسبت میان متن، صاحب اثر، مخاطب و زمینه تاریخی-اجتماعی فراهم آورد. پژوهش با محوریت نظریه روانشناسی هنر ویگوتسکی و با تلفیق مؤلفمحوری و متنمحوری، از روش توصیفی-تحلیلی و در بخشهایی از روش تاریخی، تحلیلی و تطبیقی و رویکرد کیفی هرمنوتیکی بهره گرفته است. تحلیل در سه سطح ادراک، تکنیک و روانشناختی و با تمرکز بر سه مؤلفه واسطهمندی، گفتار درونی و بیرونی و خود (ایگو) انجام شده است. یافتهها نشان میدهد که واسطهمندی اجتماعی-فرهنگی بر شکلگیری گفتار درونی اثر میگذارد و این گفتار درونی، متناسب با موقعیت ارتباطی، در قالب گفتار بیرونی و ساختار هنری متن عینیت مییابد؛ در ادامه، ایگو بهمثابه برآیند فرایندهای فردی و اجتماعی، در ساحتهای اخلاق، سیاست، عاطفه و مرگاندیشی قابل مشاهده است و فراخود اخلاقی-اجتماعی در شکلدهی آن نقشی تعیینکننده دارد. بنابراین، روانشناسی هنر میتواند با رعایت حدود شواهد تاریخی و متنی، الگویی میانرشتهای برای خوانشی جامعتر و منسجمتر از نهجالبلاغه فراهم آورد که با توجه به ابعاد بشری آن و اتکای بیشتر به شواهد و کمتر به پیشفرضهای تفسیری، امکان صورتبندی سنجیدهتر فرضیههای مربوط به شخصیت و تجربههای بازتابیافته در اثر را فراهم سازد.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
پژوهشهای زبانی دریافت: 1405/7/12 | پذیرش: 1405/8/18 | انتشار: 1405/6/10